Gabardyna to nie konkretny surowiec, lecz gęsto tkana tkanina o splocie skośnym. Jej trwałość, stabilność i odporność na zagniecenia sprawiają, że wykorzystuje się ją na spodnie, spódnice, marynarki, trencze i płaszcze. Sposób pielęgnacji zawsze trzeba dopasować do składu materiału – inaczej postępuje się z gabardyną wełnianą, bawełnianą i syntetyczną.
Czym dokładnie jest gabardyna?
Gabardyna powstaje w wyniku zastosowania gęstego splotu skośnego, nazywanego też diagonalnym. Nitki osnowy i wątku przeplatają się w taki sposób, że na powierzchni tworzą delikatne ukośne prążki. To właśnie ta struktura odróżnia materiał od tkanin o splocie płóciennym i wpływa na jego zwartą, uporządkowaną powierzchnię.
Wysoka gęstość tkania zwiększa odporność gabardyny na rozciąganie i zużycie, a także pomaga jej zachować nadany kształt. Nazwa nie określa jednak włókna. Gabardyna może być wykonana z wełny, bawełny, poliestru, wiskozy, włókien elastycznych albo ich mieszanek. Dlatego dwie tkaniny sprzedawane jako gabardyna mogą różnić się grubością, gramaturą, podatnością na rozciąganie i wymaganiami pielęgnacyjnymi.
Pod koniec XIX wieku Thomas Burberry wykorzystał gabardynę do produkcji wytrzymałej odzieży wierzchniej. Z tym materiałem kojarzony jest przede wszystkim trencz, ale współczesna gabardyna ma znacznie szersze zastosowanie.
Jakie właściwości ma gabardyna?
Zwarty splot daje materiałowi wyraźniejszą formę niż tkaniny lejące i bardzo lekkie. Dzięki temu odzież z gabardyny może wyglądać schludnie nawet przy częstym użytkowaniu. Konkretne cechy zależą od surowca i wykończenia, ale najczęściej można wskazać:
- odporność na zagniecenia – materiał zwykle długo zachowuje uporządkowany wygląd;
- stabilność formy – dobrze podtrzymuje kształt spodni, marynarek i płaszczy;
- wytrzymałość mechaniczną – gęsta struktura sprawdza się przy intensywnym użytkowaniu;
- kryjącą powierzchnię – większość wariantów nie prześwituje, choć jasny materiał trzeba ocenić w świetle dziennym;
- dobrą układalność – gabardyna tworzy wyraźne, uporządkowane linie fasonu;
- możliwą elastyczność – występuje wtedy, gdy w składzie znajduje się elastan lub spandex.
Gabardyna syntetyczna jest zazwyczaj łatwiejsza w praniu i mniej podatna na kurczenie, ale niektóre warianty mogą się mechacić. Wełniana zapewnia inne odczucie w noszeniu i elegancki wygląd, jednak wymaga ostrożniejszego czyszczenia. Właściwości materiału należy więc oceniać razem ze składem, gramaturą i opisem konkretnej tkaniny.
Co można uszyć z gabardyny?
Najcieńsze i średniej grubości odmiany nadają się na spodnie wizytowe, cygaretki, modele z szerokimi nogawkami, spódnice ołówkowe oraz fasony trapezowe. Jeżeli tkanina zawiera domieszkę włókien elastycznych, ubranie może lepiej dopasowywać się do sylwetki, ale przed krojeniem trzeba sprawdzić kierunek i zakres rozciągania.
Gabardyna dobrze sprawdza się także przy szyciu marynarek, żakietów, kamizelek, garniturów i eleganckich sukienek. Jej stabilność pomaga utrzymać linię kołnierza, klap oraz rękawów. Grubsze warianty można przeznaczyć na trencze, płaszcze, kurtki i odzież mundurową. O zastosowaniu nie decyduje sama nazwa, lecz przede wszystkim gramatura, sztywność, skład i sposób wykończenia.
Materiał może być również używany na torby, plecaki i inne dodatki, jeśli jego grubość pozwala na wygodne przeszycie kilku warstw. Przy takich projektach trzeba wcześniej sprawdzić możliwości maszyny, ponieważ gęsta gabardyna może tworzyć twarde zgrubienia w miejscach łączenia szwów.
Jak pielęgnować gabardynę?
Metka producenta jest ostatecznym wyznacznikiem sposobu prania i prasowania. Ogólne zasady pomagają zorientować się w wymaganiach danego wariantu, ale nie zastępują oznaczeń na produkcie. Znaczenie mają także podszewka, klejone elementy, fason ubrania i wykończenie powierzchni.
| Typ gabardyny | Temperatura prania | Zasady prasowania |
|---|---|---|
| Wełniana | Zwykle pranie delikatne lub czyszczenie chemiczne zgodnie z metką | Prasowanie z parą, przez ściereczkę, bez mocnego dociskania. Płaszcze i marynarki najlepiej oddać do pralni. |
| Bawełniana | W zależności od metki najczęściej 30–60°C. Wyższa temperatura może zwiększyć ryzyko skurczenia. | Można prasować z parą, przez bawełnianą ściereczkę. Temperaturę trzeba dopasować do oznaczeń. |
| Syntetyczna lub z domieszką elastanu | Zwykle delikatny program i temperatura do 30–40°C, jeśli metka nie wskazuje inaczej. | Niska lub umiarkowana temperatura. Wysoka może odkształcić włókna, spowodować wyświecenia albo uszkodzić elastyczne wykończenie. |
Przed pierwszym praniem warto sprawdzić reakcję materiału na wodę i detergent na niewidocznym fragmencie. Gabardyny nie należy długo moczyć ani gwałtownie wyżymać. Ubrania o konstrukcyjnej formie najlepiej suszyć na odpowiednim wieszaku, z dala od bezpośredniego źródła ciepła.
Podczas prasowania lewa strona jest bezpieczniejsza niż prawa. Jeśli trzeba prasować wierzchnią powierzchnię, użyj cienkiej bawełnianej ściereczki. Chroni ona materiał przed powstaniem błyszczących śladów, szczególnie widocznych na ciemnej gabardynie. Przed przyłożeniem żelazka sprawdź temperaturę na skrawku.
O czym pamiętać podczas szycia?
Gabardyna jest stabilna, ale jej gęstość wymaga przygotowania materiału i odpowiedniego ustawienia maszyny. Najważniejsze czynności przed krojeniem i szyciem to:
- Zdekatyzuj materiał metodą dopasowaną do jego składu. Bawełnianą gabardynę można zwykle przygotować przez pranie, natomiast przy wełnie trzeba postępować zgodnie z zaleceniami dla tego włókna.
- Rozprasuj złożenia i brzegi materiału, a wszystkie elementy wykroju ułóż w tym samym kierunku splotu.
- Dobierz igłę do grubości tkaniny. Do większości odmian wystarcza igła uniwersalna 70–80, a bardzo gęsta gabardyna z mikrowłókien może wymagać igły do mikrowłókien.
- Wykonaj próbny ścieg na skrawku i sprawdź, czy maszyna przeszywa planowaną liczbę warstw bez przepuszczania ściegów.
- Prasuj szwy przez ściereczkę, a przed prasowaniem właściwego elementu przetestuj temperaturę na pozostałości materiału.
Najwięcej problemów powoduje pominięcie dekatyzacji. Jeżeli materiał skurczy się dopiero po uszyciu, ubranie może stracić wymiary lub zmienić proporcje. Przy gabardynie wełnianej, płaszczach i marynarkach bezpieczniejszym rozwiązaniem bywa profesjonalne czyszczenie niż pranie domowe.
Dobierając gabardynę, zacznij od sprawdzenia składu i gramatury, a dopiero potem oceń jej kolor oraz wygląd. To właśnie włókna zastosowane w tkaninie decydują o komforcie noszenia, sposobie prania i trwałości gotowego ubrania.
